“Schaam je je weleens voor wie je bent?”
Het is een vraag die ik laatst vanuit het publiek kreeg. Niet zo lang geleden had ik meteen nee gezegd. Natuurlijk niet. Het sociaal wenselijke antwoord. Jarenlang voelde het alsof alleen dat antwoord goed genoeg was.
Vandaag zou ik ‘ja’ zeggen. Het eerlijke antwoord. Schaamte is een menselijke emotie, hoe complex en pijnlijk die ook kan zijn.
Maar gemakkelijk is het niet om dat hardop te zeggen. Zeker niet als je je dagelijks bezighoudt met Aziatische representatie. Ik voel meteen de neiging om eraan toe te voegen dat ik wéét dat ik me niet hoef te schamen. Dat ik trots zou moeten zijn op wie ik ben.
En toch is dat gevoel er soms. En dat is okay. Schaamte verdwijnt niet door te zeggen dat je trots bent. Het is een proces om je eigen identiteit te mogen omarmen. En dat je kunt beseffen dat dit fluïde kan zijn.
Zo zijn er zoveel momenten geweest dat ik op een (werk)evenement aanwezig ben, en dan besef: ik ben de enige hier van kleur, met een Aziatische achtergrond. En een van de weinige vrouwen. Onbewust ging ik mij automatisch aanpassen. In mijn praten, doen, in mijn houding. In plaats van mijzelf te zijn, paste ik mij aan. En een groot deel van mijn leven bestond voor mij uit het meebewegen, aanpassen. Niet te veel ruimte innemen.
Maar waar ben ik dan? Zelfs nu ik ruimte krijg of neem. Is het niet zo dat ik geleerd heb om deze te gebruiken? Om echt ruimte in te kunnen nemen, moet je ook weten wie je bent. Hoe je je verhoudt tot de diversiteit aan identiteiten. En om dat te kunnen moet je ook jezelf terug kunnen zien.
Daarom doen verhalen ertoe. Niet dat een boek, film of serie direct mijn schaamte wegneemt. Wel om te leren dat er mensen zijn die op je lijken. Die zoals jij bestaan, spreken, twijfelen, liefhebben en hun eigen verhaal vertellen. Zonder zichzelf uit te hoeven leggen. Voorbij die stereotypen.
En ja, gelukkig gebeurt er in Nederland inmiddels meer. Pete Wu’s nieuwe boek Ik ben zo weer weg is verschenen en zijn docuserie De sleutel van Pete begint op 30 september. Noor Verbiests korte film Vissentrein is geselecteerd voor de Studentencompetitie van het Nederlands Film Festival. Ook Aziatische makers als Sven Peetoom, Julie Ng en Claire Pijman weten met hun verhalen de meeste bioscoopbezoekers te trekken (waarvoor chapeau!).
Wat dit laat zien is hoeveel behoefte er is aan verhalen vanuit Aziatische perspectieven. Dat er hiervoor publiek is. En, dat deze gewaardeerd wordt. Maar een paar zichtbare makers kunnen niet in hun eentje alle gaten in lopen. En het zou wrang zijn als we hen nu ook nog verantwoordelijk maken voor het zelfbeeld van een hele generatie.
Om schaamte ruimte te kunnen geven. Om ruimte in te mogen nemen. Daarvoor moeten we nog meer gezien worden als onderdeel van de maatschappij. Ook ik moet leren dat trots en schaamte bij elkaar horen. En dat dat mag. Er is hier geen goed of fout. We kunnen alleen maar leren en groeien. En we groeien sneller als we ons meer gaan herkennen in de verhalen die we horen, zien en lezen.
Liefs,
Hui-Hui
